Koningen waren geen heiligen

Vorsten

2013-11-29 16:07:00

AMSTERDAM – Het zijn biografieën en geen hagiografieën, de 800.000 woorden tellende vuistdikke boeken die Willem-Alexander vrijdag in ontvangst nam op de plek waar hij 6 maanden eerder als koning in de voetsporen stapte van zijn nu uitvoerig beschreven voorgangers Willem I, II en III. “U laat de bronnen spreken”, prees de koning de auteurs Jeroen Koch, Jeroen van Zanten en Dik van der Meulen.

De drie sparen de koningen niet. Willem I was zeer ambitieus en een workaholic. Er is in het Nationaal Archief zo’n 924 meter door de koning persoonlijk afgehandelde stukken, van wetten tot de vergunningverlening aan een kastelein. “Hij kon absoluut niet delegeren”, aldus Jeroen Koch die ook een onthulling deed over het privéleven van de vorst. Hij bleek 4 kinderen te hebben bij de latere hofdame van zijn vrouw Wilhelmina.

Willem II had een haat/liefderelatie met zijn vader die maar moeilijk kon verkroppen dat zijn zoon als ‘held van Waterloo’ uit de strijd tegen Napoleon te voren was gekomen. Willem I probeerde glans af te pakken van zijn zoon, vertelde Jeroen van Zanten. Dat Willem II zowel van mannen als van vrouwen hield, was reeds bekend, maar dat maakte hem chantabel en bracht hem in de problemen en beïnvloedde zijn besluitvorming.

Scheiding

Het huwelijk van neef en nicht Willem III en Sophie van Württemberg was slecht. Uiteindelijk besloten ze tot een scheiding van tafel en bed, hetgeen de relatie enigszins verbeterde omdat ze elkaar daardoor niet meer hoefden te zien. Willem kreeg in de geschiedschrijving altijd de zwarte piet toegespeeld, maar Dik van der Meulen stelt dat beeld bij. Sophie was geen lieverdje en beide echtelieden deden hun uiterste best elkaar het leven zo “beroerd” mogelijk te maken.

De liberale grondwet die Willem II in 1848 goedkeurde was Willem III een leven lang een doorn in het oog. “Zo wil ik geen koning zijn”, zei hij meteen en 40 jaar lang ging hij tekeer tegen de wet. “Dat was goed voor onze democratie”, aldus Van der Meulen. Niet het gedrag van de koning, maar wel de tegenreactie die dat opriep waardoor zijn macht en bevoegdheden werden ingeperkt.

Uit de 3 boeken blijkt dat de Oranje-vrouwen – moeders, echtgenotes, dochters – en zelfs de maîtresses achter de schermen een invloedrijke positie hadden.














Meer Nederland