Of het nu gaat om een chique hofdame of een gevatte Jordanees – prinses Beatrix onderhoudt haar veelzijdige inner circle met trouwe toewijding. Haar vrienden omschrijven haar als ‘liefdevol’ en ‘iemand op wie je kunt rekenen’.
Tekst: Sam Hoevenaar
Beste vriendin Renée Röell
Toen de Duitsers in 1940 Nederland binnenvielen, vluchtte prinses Juliana naar Canada. Naast haar dochters Beatrix en Irene, ging ook haar goede vriendin Martine Röell mee. Martine had een dochtertje genaamd Renée, van dezelfde leeftijd als Beatrix. ‘We waren als zussen’, vertelt Renée Smith-Röell in de begin 2025 verschenen documentaire BEATRIX. Vijf jaar lang woonden de vrouwen en hun dochters in de statige Villa Stornoway in Ottawa. Deze zorgeloze periode omschreef Renée als ‘elke dag vakantie’. Renée en Trixie – zoals ze destijds werd genoemd – zaten bij elkaar in de klas en samen op balletles. Na schooltijd gingen ze zwemmen, bootje varen en in de winter skiën en schaatsen. De persoonsbeveiligers die Beatrix in de gaten moesten houden, noemden ze ‘de mannetjes’. Samen klommen Renée en Beatrix in bomen om aan het toeziend oog van de beveiligers te ontsnappen. Terug in Nederland brak er een moeilijke tijd aan voor Beatrix toen haar ouders gebedsgenezeres Greet Hofmans in huis haalden. Het mondde uit in de zogenoemde Hofmans-affaire, waarbij Juliana en Bernhard lijnrecht tegenover elkaar kwamen te staan. Martine Röell besloot dat Renée een periode op Soestdijk kon gaan wonen, om Beatrix in deze ingewikkelde tijd te steunen. Kort daarna gingen Renée en Beatrix samen op kamers en studeren in Leiden. De meisjes genoten van de vrijheden die deze periode met zich meebracht. Renée: ‘We hadden ontzettend veel feesten. Het leven bestond uit wat voor avondjurken je had.’ Renée woonde haar volwassen leven in Ottawa met haar Canadese echtgenoot, maar tijdens vakanties en bij het vieren van mijlpalen zochten de vriendinnen elkaar op. Ze beleefden vele hoogte- en dieptepunten met elkaar. Zo was Renée in Lech bij Beatrix toen Friso onder een lawine terechtkwam. Bovendien is ze peetmoeder van Willem-Alexander. De vriendschap en zussenband tussen Beatrix en Renée is er een voor het leven.
‘Gewone’ Jordanezen Freddy en Sheila
Niet elke vriendschap die Beatrix heeft gehad, was met personen uit de hogere kringen. Zo nu en dan had Beatrix behoefte aan wat Amsterdams gijn ten paleize. Een tegenpool en tóch ook vriend werd Freddy Heineken. Meerdere malen voer het gezin van Beatrix mee op zijn jacht Something Cool. Ome Freddy, zoals haar zoons hem noemden, had een vakantiehuis in het Franse Antibes waar de royals graag geziene gasten waren. Wanneer Freddy haar met ‘Bea’ aansprak, floot Beatrix hem terug. Ze wenste met Majesteit aangesproken te worden. Freddy: ‘Ik ken wintertijd, zomertijd, maar geen majes-tijd. Ze liep in zwemkleding halfnaakt door mijn huis! Nou, ik mocht dan ook Trix zeggen binnen mijn muren.’ Freddy kwam op verjaardagen op het paleis en belde zo nu en dan met Beatrix om te kletsen over ditjes en datjes, zoals het avondeten en het gezinsleven. Willem-Alexander belde Freddy wel eens voor advies over zijn liefdesleven. Heineken was een vriend én een handige informatiebron, die Claus en Beatrix meer kon vertellen over dat wat de ‘gewone’ Nederlander vond van het Koninklijk Huis.
Eind jaren 90 zocht Beatrix een nieuwe kleedster, en dook ze onverwacht op in de winkel van couturier Sheila de Vries in de Jordaan. De koningin keek met bewondering naar de kleurrijke ontwerpen van De Vries en besloot een samenwerking met haar aan te gaan. Sheila mocht op Paleis Huis ten Bosch langskomen voor een zogenoemde doorpas. Het af en toe doorpassen van kleding groeide uit tot een wekelijks agendapunt. Beatrix nodigde Sheila uit op de dag dat ze vrij was van werkbezoeken. Wanneer Sheila de Vries binnenkwam met haar coupeuses, stoffen en schetsen, was Beatrix helemaal in haar nopjes. Ze liet bubbels en hapjes aanrukken, en veranderde de werkafspraak in een ochtend samen kletsen, uitdenken en fröbelen. Sheila en Beatrix hadden de grootste lol – tot aan grappen over de puntige beha van Madonna aan toe. Ook schoondochters Máxima en Mabel kwamen zo nu en dan eens aanwaaien. Tot haar pensioen liet Beatrix haar kleding maken door Sheila. ‘Het voelde als vriendinnen’, zegt de ontwerpster in tranen in de documentaire van vorig jaar. ‘Ik hield écht van de koningin’.
Studievriend Paul van Vliet
Haar studententijd omschreef prinses Beatrix als een van de gelukkigste periodes van haar leven. Het is dan ook de periode waarin verschillende van haar vriendschappen hun oorsprong vonden. Prinses Beatrix had al op jonge leeftijd interesse in molens; zij is al jaren beschermvrouw van molenvereniging De Hollandsche Molen. Haar Leidse studiegenoot Paul van Vliet, later beroemd kleinkunstenaar, woonde destijds in Molen de Valk. De prinses vroeg Paul of ze niet eens mocht komen kijken als de molen in werking was. ‘Ze vond het prachtig’, aldus Paul in een interview jaren later. Tijdens deze ontmoeting bleek er een klik tussen de twee. Beatrix en haar vriendinnen kwamen hierna regelmatig op bezoek. Er werd met elkaar geluncht en op zonnige dagen lagen ze te zonnebaden boven op de molen. Paul: ‘Ze was hier heel vrij, kon doen wat ze maar wilde.’ Beatrix en Paul hielden ook na de studie contact. Toen prinses Beatrix en prins Claus in 1966 in ondertrouw gingen, vroeg de prinses aan Paul of hij wilde optreden tijdens het feest met de koninklijke familie. Een niet geheel gebruikelijke keuze, maar wel een zeer geslaagde. Paul wist een zaal waar een gespannen en formele sfeer hing, te doen ontdooien. ‘Vanaf dat moment was er iets extra’s tussen ons’, aldus Paul. De cabaretier en de prinses kwamen elkaar vaker tegen in hun werk. Paul was ambassadeur van Unicef en Beatrix beschermvrouw. Of het nu ging om een jubileum van Paul van Vliet in Carré of een verjaardag van prinses Beatrix op het paleis; ook privé bleven ze elkaar opzoeken.
Hofdames Miente Boellaard-Stheeman & Martine van Loon-Labouchere
Tijdens de jaren in Leiden sloten zich meer jonge vrouwen aan bij het vriendenclubje van Beatrix en Renée. Miente Stheeman en Martine Labouchere kwamen van goeden huize en studeerden ook rechten in Leiden. Miente zat graag naast Beatrix tijdens colleges, om zo stiekem alle correct geformuleerde antwoorden af te kijken. Miente en Martine zouden jaren later gevraagd worden als hofdame ofwel vertrouweling van Beatrix. Op deze twee vrouwen kon Beatrix tijdens haar koningschap terugvallen voor goede raad en gezelligheid. Martine groeide uit tot grootmeesteres aan het hof. Op beelden uit de jaren 80 vallen de twee blonde, goedgeklede dames in koningin Beatrix’ entourage op. Ze waren bijna net zo deftig als hun koninklijke vriendin, al mochten ze niet te veel opvallen. ‘Als je na een werkbezoek op de foto in de krant stond, oftewel te veel in beeld liep, moest je trakteren’, vertelt Miente in de documentaire De Zware Jas van Beatrix uit 2020. Wat Beatrix waardeert aan de vriendschap met Miente en Martine, is dat zij haar tegen durven te spreken in een omgeving vol jaknikkers. Ze stonden naast Beatrix tot het moment van haar abdicatie in 2013, en ondersteunden Willem-Alexander tijdens het eerste jaar van zijn koningschap. Daarna gingen ook zij met pensioen. Beatrix, Miente en Martine genieten nog regelmatig van elkaars gezelschap tijdens feestdagen, etentjes, theekransjes en bezoekjes aan musea. ‘We kunnen uitstekend met elkaar opschieten’, vertelde Martine. Ze omschrijft Beatrix als ‘liefdevol’ en ‘iemand op wie je altijd kunt rekenen’.
Koninklijke vriendschappen met Charles, Margrethe en Masako
Royals hebben een dusdanig uniek leven, dat vrijwel niemand buiten de bubbel écht begrijpt welke uitdagingen een koninklijk bestaan met zich meebrengt. Al generaties lang spelen vriendschappen binnen koninklijke families dan ook een belangrijke rol.
Viva Valentino!
De Deense prinses Margrethe en prinses Beatrix ontmoetten elkaar in 1954 tijdens een officieel bezoek, waarna een vriendschap ontstond. Het maakte dat Beatrix tijdens het opgroeien een vriendin had die snapte hoe het was om koningin te moeten worden. Ook qua interesses hadden ze veel met elkaar gemeen, zo zijn ze beiden dol op ballet en kunst. Toen Beatrix haar eerste zoon kreeg, vroeg ze Margrethe als peetmoeder. Margrethe omschreef prinses Beatrix als een ‘bewonderenswaardige vrouw’. Margrethe: ‘Ze is iemand die ik altijd zeer heb gewaardeerd. Als we elkaar zien, hebben we het altijd meteen gezellig.’
Voor vrienden die met tegenslag te maken kregen, bood Beatrix een schouder om op uit te huilen. De Japanse prinses Masako bijvoorbeeld verbleef in 2006, toen zij aan een depressie leed, een periode in Nederland onder de vleugels van Beatrix. Ook voormalig keizerin van Iran, Farah Diba, ervoer de steun van Beatrix: ‘Ik denk altijd terug aan haar lach, haar persoonlijkheid, en aan de natuurlijke manier waarop ze met mensen om kan gaan. Ze hield contact met me in de moeilijke periodes van mijn leven.’ Tijdens de zomermaanden ontving Beatrix in haar vakantiehuis vaker koninklijke vrienden, onder wie de Britse prins Charles. Ze voerden gesprekken over de uitdagingen van het leven in de spotlight. Charles keek met verwondering hoe de koningin zich in haar Toscaanse boerderij geheel terug kon trekken van alle verplichtingen, en rustig wat tuinierde en in een pan spaghettisaus stond te roeren.
